Standaardtraject Ruwbouw (Duaal)

1.   Situering en omschrijving

De opleiding ruwbouw duaal combineert een schoolcomponent en een werkplekcomponent. De combinatie van schoolcomponent met werkplekcomponent omvat minimaal 28 opleidingsuren per week.

In de opleiding ruwbouw duaal wordt gekozen voor een overeenkomst alternerende opleiding. Dit impliceert dat de wekelijkse invulling moet overeenstemmen met de normale voltijdse wekelijkse arbeidsduur die van toepassing is in de onderneming overeenkomstig de CAO. Meestal is dit gemiddeld 38 opleidingsuren per week, maar dit dient bij opmaak van de overeenkomst op de werkplek nagevraagd te worden.

De opleiding ruwbouw duaal wordt georganiseerd in het eerste en tweede leerjaar van de derde graad beroepssecundair onderwijs, voor het studiegebied bouw.

Het standaardtraject voor de opleiding ruwbouw duaal is gebaseerd op de volgende beroepskwalificaties: Beroepskwalificatie metselaar, niveau 3 van de Vlaamse kwalificatiestructuur

In de opleiding ruwbouw duaal leert men in een residentiële context:

  • metselwerken;
  • bekistingstechnieken;
  • ijzervlechttechnieken;
  • betonwerken;

om nieuwbouw en renovatiewerken te realiseren.

In een standaardtraject wordt er geen uitspraak gedaan over de organisatievorm van de duale opleiding. De aanbieder duaal leren bepaalt zelf of hij dit lineair of modulair organiseert.

De opleidingsduur bedraagt 2 jaar, waarvan bij modulaire organisatie kan worden afgeweken in functie van de individuele leerweg van een jongere.

2.   Toelatingsvoorwaarden

De voorwaarden om bij de start van de opleiding ruwbouw duaal als regelmatige leerling te worden toegelaten zijn:

  • voldaan hebben aan de voltijdse leerplicht;
  • ofwel voldoen aan de toelatingsvoorwaarden tot het eerste leerjaar van de derde graad bso, waarop de opleiding ruwbouw duaal zich situeert. Deze voorwaarden zijn bepaald in de codex secundair onderwijs en het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2002 betreffende de organisatie van het voltijds secundair onderwijs, en meegedeeld bij omzendbrief SO 64. Voor de overstap van een niet- duale naar een duale opleiding binnen de 3e graad (met uitzondering van het derde leerjaar van de 3e graad) wordt het eerste leerjaar niet-duaal gelijk gesteld met het eerste jaar duaal. Voor overstap in de derde graad van het eerste leerjaar niet-duaal naar het tweede jaar duaal bso moet de leerling voldoen aan de toelatingsvoorwaarden tot het tweede leerjaar van de derde graad bso; 

ofwel als zij-instromer[1] beschikken over een gunstige beslissing van de klassenraad voor de opleiding ruwbouw duaal.

Uit het leerlingendossier moet de verificatie kunnen opmaken dat de leerling aan de toelatingsvoorwaarden voldoet.

3.   Algemene vorming

De verplichte algemene vorming voor het eerste en tweede leerjaar van de derde graad bso is opgenomen in het standaardtraject en omvat alle eindtermen of een verwijzing naar de inhoud van deze onderdelen:

Project algemene vakken

De vakgebonden eindtermen van het eerste en tweede leerjaar van de derde graad bso.

Moderne vreemde talen (Frans of Engels)

De vakgebonden eindtermen van Frans of Engels van het eerste en tweede leerjaar van de derde graad bso.

Lichamelijke opvoeding (niet van toepassing voor CDO en Syntra)

De vakgebonden eindtermen van het eerste en tweede leerjaar van de derde graad bso.

Vakoverschrijdende eindtermen

De vakoverschrijdende eindtermen van het secundair onderwijs.

Levensbeschouwing (niet van toepassing voor CDO en Syntra)

De doelen voor godsdienst, niet-confessionele zedenleer, cultuurbeschouwing of eigen cultuur en religie zijn in overeenstemming met de internationale en grondwettelijke beginselen inzake de rechten van de mens en van het kind in het bijzonder en respecteren de door het Vlaams Parlement, naargelang van het geval, bekrachtigde of goedgekeurde eindtermen.

De aanbieder duaal leren bepaalt zelf hoe de algemeen vormende competenties georganiseerd worden en bepaalt zelf de mate van integratie met de beroepsgerichte competenties.

4.   Beroepsgerichte vorming – organisatie lineair

Per activiteit worden de bijhorende vaardigheden en kenniselementen opgenomen. De geselecteerde kennis moet steeds in functie van de activiteit en vaardigheden gerealiseerd worden

 

Activiteiten

Kennis

Werkt in teamverband

  • Communiceert effectief en efficiënt
  • Wisselt informatie uit met collega’s en verantwoordelijken
  • Rapporteert aan leidinggevenden
  • Werkt efficiënt samen met collega’s
  • Volgt aanwijzingen van verantwoordelijken op
  • Past zich flexibel aan (verandering van collega’s, …)

Kennis

  • Communicatietechnieken
  • Vakterminologie

Werkt met oog voor veiligheid, milieu, kwaliteit en welzijn

  • Herkent en signaleert gevaarlijke situaties, neemt gepaste maatregelen bij ongelukken en meldt ongevallen en incidenten volgens interne procedures
  • Herkent, voorkomt en beschermt tegen specifieke risico’s
  • Maakt onderscheid tussen gevaarlijk en niet gevaarlijke producten en afvalstoffen
  • Vraagt om informatie in geval van twijfel over afvalstoffen
  • Sorteert afval volgens de richtlijnen
  • Respecteert de regels rond energieprestaties van gebouwen
  • Herkent asbesthoudende producten en reageert passend
  • Houdt zich aan de regels voor traceerbaarheid van producten
  • Werkt ergonomisch
  • Gebruikt persoonlijke en collectieve beschermingsmiddelen
  • Past de voorschriften met betrekking tot netheid en hygiëne toe
  • Ziet er op toe dat veiligheids- en milieuvoorschriften worden gerespecteerd
  • Beperkt stofemissie
  • Gebruikt (stof)afzuigapparatuur
  • Evalueert zijn eigen werkzaamheden kwalitatief en kwantitatief, en stuurt desnoods bij
  • Meldt problemen aan de verantwoordelijke

Basiskennis

  • Algemene principes EPB

Kennis

  • Technische voorschriften en aanbevelingen in functie van de eigen werkzaamheden
  • Specifieke risico’s van gevaarlijke en schadelijke stoffen (cement en hulpstoffen, kwartsstof, houtstof, asbesthoudende producten, …), elektriciteit, lawaai, trillingen, brand, explosies, …
  • Voorschriften rond afval en gevaarlijke producten (o.a. asbest,  …)
  • Ergonomische hef- en tiltechnieken
  • Persoonlijke en collectieve beschermingsmiddelen
  • (Veiligheids)pictogrammen
  • Veiligheids-, gezondheids-, hygiëne-, milieu- en welzijnsvoorschriften
  • Elektrisch-, pneumatisch- en handgereedschap
  • Controle- en meetmethoden en –instrumenten
  • Kwaliteitsnormen, waarden en toleranties

Organiseert zijn werkplek veilig en ordelijk

  • Organiseert zijn werkplaats rekening houdend met een logische werkvolgorde
  • Richt de werkplaats (ergonomisch) in
  • Plaatst de signalisatie en brengt waarschuwingstekens aan
  • Houdt de werkplek schoon
  • Bergt de eigen gereedschappen en hulpmiddelen op
  • Gebruikt collectieve beschermingsmiddelen

Basiskennis

  • Opslag- en stapeltechnieken

Kennis

  • Signalisatievoorschriften
  • (Interne) transportmiddelen
  • Laad- en zekeringstechnieken

Werkt op hoogte

  • Gebruikt ladders volgens de veiligheidsregels als toegangsmiddel
  • Gebruikt steigers volgens de instructies en veiligheidsregels
  • Gebruikt beschermingsmiddelen (PBM’s en CBM’s) aangepast aan de werkomstandigheden

Kennis

  • Voorschriften voor het veilig werken op hoogte
  • Persoonlijke en collectieve beschermingsmiddelen
  • Maatregelen ter preventie van het vallen van personen en voorwerpen van een steiger
  • Voorwaarden om een steiger te betreden

Gebruikt stromen duurzaam en beperkt geluidshinder

  • Gebruikt water voor taken en schoonmaak efficiënt
  • Gebruikt machines en gereedschappen efficiënt
  • Beperkt het lawaai: implementeert preventiemaatregelen voor omgeving

Kennis

  • Geoptimaliseerd verbruik en recuperatie van water, materialen en energie

Gebruikt machines en gereedschappen

  • Selecteert te gebruiken machines en gereedschappen
  • Controleert de machines en gereedschappen voor gebruik
  • Gebruikt machines en gereedschappen op een veilige en efficiënte manier
  • Onderhoudt en reinigt de machines en gereedschappen na gebruik

Kennis

  • Werking en veiligheidsaspecten van gebruikte machines en gereedschappen
  • Elektriciteit i.f.v. werkzaamheden
  • Onderhoudstechnieken van gereedschappen en materieel

Houdt werkadministratie bij

  • Houdt planning en werkdocumenten bij

Kennis

  • Werkdocumenten, tekeningen en plannen

Plant de werkzaamheden

  • Leest en begrijpt plannen, werktekeningen of werkopgaveblad
  • Bepaalt de uitvoeringsfases en maakt een planning op van het verloop van de werkzaamheden
  • Plant de werken en bepaalt mee de werkvolgorde
  • Bepaalt de benodigde materialen, gereedschappen en machines in functie van de dagactiviteit
  • Stemt de eigen werkzaamheden af op de activiteiten van anderen (het bouwteam)
  • Onderhoudt contacten met collega’s

Kennis

  • Functionele berekeningen
  • Werkdocumenten, tekeningen en plannen
  • Materialen, gereedschappen en machines

Helpt mee aan het inrichten van de bouwplaats

  • Zet de werken nauwkeurig uit (bouwlijnen), bakent ze af en bepaalt hoogtepeilen
  • Brengt veiligheidssignalisatie aan
  • Installeert werfafsluitingen en voorziet doorgangen voor voetgangers en toegangen voor vrachtwagens
  • Plaatst hekken en schermen tegen inbraak en stofhinder
  • Werkt mee aan een voorlopige effening van het terrein
  • Voorziet de plaatsing van de werfkeet (bureau, eet- en kleedruimte, sanitaire voorzieningen, …)
  • Voorziet aansluiting van elektriciteit, water en verlichting
  • Voorziet opslagmogelijkheden en richt de stockageplaats in voor materiaal en gereedschappen
  • Bewaart de orde en de netheid
  • Voorziet plaats voor containers of verzamelplaatsen voor het selectief verzamelen van bouwafval

Kennis

  • (Veiligheids)pictogrammen
  • Voorschriften rond afval en gevaarlijke producten (o.a. asbest,  …)
  • Opslagtechnieken
  • Inrichting van de werkplek: signalisatie, afsluiting, orde en netheid
  • Gebruik van topografische instrumenten
  • Elektriciteit i.f.v. werkzaamheden

Grondige kennis

  • Meet- en uitzettechnieken

Beheert het materiaal en het materieel

  • Houdt voorraden bij en vult aan
  • Neemt leveringen in ontvangst en controleert op hoeveelheden en kwaliteit
  • Stockeert het materieel en de materialen op de daartoe voorziene plaats en zorgt voor de bescherming ervan

Kennis

  • Opslagtechnieken

Slaat lasten aan onder begeleiding

  • Selecteert de gepaste en gekeurde hijshulpmiddelen
  • Schat gewicht en zwaartepunt van de last in
  • Bevestigt de last aan de hijsvoorzieningen en zekert de last
  • Geeft eenduidige instructies aan de bedieners van machines

Kennis

  • Technieken voor bevestigen, heffen en het aanslaan van lasten
  • Keuringsvoorschriften van hijsmaterieel
  • Tekens en seinen voor communicatie met de bestuurders van hef-, hijs- en graafmachines

Voert grondwerken en verhardingen voor residentiële toepassingen uit

  • Plaatst beschoeiingen
  • Plaatst oppervlakteverhardingen

Kennis

  • Beschoeiingstechnieken
  • Bemalings- en drainagetechnieken
  • Waterkering

Voert de fundering ‘op staal’ uit

  • Plaatst een bemalingssysteem en zet dit in werking
  • Effent de bodem van de werkput
  • Graaft funderingssleuven en –putten manueel of met de hulp van een bediener van een graafmachine
  • Plaatst de aardingslus
  • Bereidt de sleufbodem voor met stabiliseerzand, het waterdichte membraan en een steenslagverharding
  • Voert een staalfundering in metselwerk uit
  • Maakt manueel of machinaal beton of mortel aan
  • Giet gewapende of ongewapende funderingsplaten en vloeren
  • Geeft instructies aan bedieners van betonpomp of betonmixer
  • Stort en spreidt, trilt en verdicht het beton
  • Verzorgt de afwerking van het betonoppervlak

Kennis

  • Bodemsoorten en grondmechanische problemen
  • Tekens en seinen voor communicatie met de bestuurders van hef-, hijs- en graafmachines
  • Bemalings- en drainagetechnieken
  • Technieken voor het aanbrengen van een stabilisatielaag met plaatsing van een waterdicht membraan
  • Wapeningsplan, selectie van staven op staalkwaliteit en bindtechnieken voor de wapening
  • Betonsamenstelling en hulpstoffen
  • Plaatsing van een wapening, minimum betondekking en tussenafstanden
  • Technieken voor betonnering, verdichting, nabehandeling en kwaliteitscontrole van beton

Voert dichtingswerken uit aan wanden

  • Plaatst dichtings- en beschermingsmembranen tegen de funderingsmuren
  • Brengt bepleisteringen met cementmortel aan tegen de funderingsmuren
  • Behandelt gevels en muren met dichtingsmiddelen
  • Controleert de gevel op scheuren en dicht deze

Basiskennis

  • Injectieprocédés en dichtingsmiddelen om muren mee te behandelen

 

Kennis

  • Plaatsingsvoorschriften voor dichtingswerken

Voert metselwerk uit

  • Maakt mechanisch of manueel mortels of lijm aan
  • Plaatst hoogtelijnen en profielen
  • Controleert of muren loodrecht, haaks, waterpas en vlak zijn
  • Kapt en slijpt openingen in muren
  • Voert verschillende metselverbanden uit
  • Ondermetselt funderingen
  • Voert ondergronds metselwerk uit met een waterkerende laag
  • Voorziet en plaatst wachtbuizen, uitsparingen en energieblokken, verluchtingsbuizen, roosters, keldergaten, lichtkokers
  • Voert opgaand metselwerk uit
  • Voert uitsparingen in het metselwerk uit
  • Voert siermetselwerk en gebogen metselwerk uit
  • Plaatst dorpels en plinten
  • Wapent en verankert metselwerk en plaatst spouwhaken en mechanische ondersteuningen
  • Voert een uitzettingsvoeg uit
  • Besteedt aandacht aan de correcte uitvoering van de bouwknopen
  • Plaatst wachtfolies
  • Verzorgt de plaatsing en de aansluiting van waterkeringen
  • Borstelt het nieuwe metselwerk af
  • Monteert gevelelementen met mechanische en chemische bevestigingen

Basiskennis

  • Draagkracht en maximale belasting van draagvloeren en -muren en lintelen

Kennis

  • Metselverbanden
  • Mechanische en chemische bevestigings- en verankeringstechieken
  • Plaatsing en functie van wapening, verankering en ophanging bij metselwerk
  • Bouwknopen
  • Gebruik van topografische instrumenten
  • Bogen en lintelen, siermetselwerk
  • Afwerking van muren
  • Waterkering
  • Ondermetseltechnieken

Grondige kennis

  • Meet- en uitzettechnieken
  • Lijmen, bindmiddelen, de mengverhoudingen en hulpstoffen voor mortels
  • Opgaand metselwerk

Gebruikt en plaatst stutten en schoren

  • Bepaalt het aantal stutten en schoren en hun spreiding
  • Brengt stutten en schoren aan
  • Verwijdert stutten en schoren

Kennis

  • Stut- en schoortechnieken

Plaatst geprefabriceerde elementen in residentiële toepassingen

  • Integreert elementen in het metselwerk
  • Stut geprefabriceerde elementen
  • Bevestigt geprefabriceerde elementen door inmetselen of betonneren
  • Stut en plaatst betonvloeren en betonplaten volgens een legplan

Kennis

  • Verschillende soorten prefabelementen
  • Opslag, transport en plaatsing van prefabelementen
  • Stabiliteit en bescherming van prefabelementen
  • Stut- en schoortechnieken

Trekt pijpen, technische kokers en schachten op

  • Voegt geprefabriceerde kokerelementen samen en plaatst deze
  • Voorziet uitsparingen

Kennis

  • Plaatsingstechnieken van pijpen, technische kokers en schachten

Past bekistingstechnieken toe

  • Leest en begrijpt bekistingsplannen
  • Timmert, stut, monteert en voegt bekisting samen
  • Voert een voorbehandeling uit op de bekisting
  • Ontkist en recupereert herbruikbaar materiaal

Kennis

  • Bekistingstechnieken
  • Ontkisten, ontkistingsproducten, ontkistingstermijnen en onderhoud van het bekistingsmateriaal

Maakt wapeningen voor bekistingen klaar, voegt deze samen en plaatst deze

  • Maakt een selectie van staven en beugels
  • Leest en begrijpt het ijzervlechtplan
  • Vlecht de wapeningen en verbindt het vlechtwerk
  • Plaatst en schermt wachtstaven af met afschermdoppen
  • Plaatst de netten en wapening met afstandshouders in de bekisting en garandeert de minimale betondekking

Kennis

  • Ijzervlechttechnieken
  • Wapeningsplan, selectie van staven op staalkwaliteit en bindtechnieken voor de wapening
  • Plaatsing van een wapening, minimum betondekking en tussenafstanden

Voert betonneringswerken uit

  • Stort en spreidt, trilt en verdicht het beton
  • Vermijdt dat de wapening gaat verschuiven tijdens het betonstorten
  • Verzorgt de afwerking van het betonoppervlak
  • Giet gewapende of ongewapende funderingsplaten en vloeren
  • Beschermt en beschut het beton

Kennis

  • Betonneringstechnieken
  • Betonsamenstelling en hulpstoffen
  • Technieken voor betonnering, verdichting, nabehandeling en kwaliteitscontrole van beton

Voert voegwerken uit in functie van metselwerk

  • Maakt een voegmortel aan
  • Gebruikt gepast voeggereedschap
  • Past voegtechnieken (plat, vol, achter de hand) toe

Kennis

  • Soorten voegen

Voert thermische isolatiewerken uit

  • Werkt oneffenheden van het te isoleren oppervlak bij
  • Tekent  isolatiematerialen af, snijdt en voegt deze samen
  • Bevestigt isolatie volgens type en positie
  • Vermijdt koudebruggen
  • Verzekert zich van de continuïteit van de isolatie
  • Beschermt het geplaatste isolatiemateriaal tegen weersomstandigheden

Kennis

  • Bouwknopen
  • Soorten en eigenschappen van isolatiematerialen, soorten bevestigingen en aansluiting van het luchtscherm

Plaatst lucht- en dampscherm

  • Selecteert lucht- en dampdichte lagen
  • Plaatst lucht- en dampschermen
  • Voert de doorbrekingen uit
  • Werkt het luchtdichtheidsscherm af

Kennis

  • Soorten en eigenschappen van lucht- en dampschermen, soorten bevestigingen en aansluiting van het luchtscherm

Legt huisriolering en afwateringsstelsels aan

  • Plaatst buizen en installaties voor afval-, regen-, grond- en rioolwater
  • Voegt buizen en installaties in verschillende materialen samen
  • Plaatst reservoirs en opvangputten
  • Plaatst individuele waterzuiveringsinstallaties of recuperatiesystemen

Basiskennis

  • Principe van gescheiden riolering en de verschillende leidingmaterialen waaruit een rioleringsnet bestaa

Kennis

  • Voorschriften voor aansluiting en plaatsing van de verschillende waterbehandelingstoestellen
  • IBA’s  en recuperatie- en bezinkingssystemen

Voert sloopwerken uit

  • Controleert of nutsvoorzieningen afgekoppeld zijn
  • Gebruikt stutten en schoren
  • Demonteert of sloopt manueel of met mechanische hulpmiddelen
  • Ruimt het puin en voert sloopafval selectief af

Kennis

  • Specifieke risico’s van gevaarlijke en schadelijke stoffen, elektriciteit, lawaai, trillingen, …
  • Stut- en schoortechnieken
  • Ontmantelings- en slooptechnieken

Voert renovatiewerken uit

  • Herkent bouwgebreken bij bestaande gebouwen
  • Identificeert de dragende elementen van het bouwwerk
  • Plaats voorlopige afdichtingen tegen wind en regen
  • Past specifieke stut- en schoortechnieken toe
  • Maakt muurdoorbrekingen
  • Versterkt indien nodig funderingen
  • Vervangt en herstelt beschadigde bouwwerken
  • Reinigt en beschermt de renovatiewerken

Kennis

  • Stut- en schoortechnieken
  • Technieken voor het herstellen van kleine oppervlakten

 

5.   Beroepsgerichte vorming – organisatie modulair

De beroepsgerichte vorming kan modulair georganiseerd worden. De beroepsgerichte vorming is opgebouwd uit 1 cluster, samenhangend en afgeronde geheel van competenties die de lerende de mogelijkheid biedt via een individuele leerweg toe te werken naar een studiebekrachtiging met waarborg op vervolgopleidingen of tewerkstellingsmogelijkheden.

[1] Definitie zijinstromer: “jongeren die het onderwijs al hebben verlaten, al dan niet gekwalificeerd, en die zich, na een onderbreking, opnieuw willen inschrijven voor een duaal structuuronderdeel”.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.